📄

Arı Hastalıkları El Kitabı: Teşhis ve İlk Yardım

Doğru teşhis ve patojenlere karşı anında tepki, ekonomik kayıplardan ve arı ailelerinin tamamen yok olmasından kaçınarak kovanın hayatta kalmasının temelini oluşturur.

Kovanlardaki Tehditlerin Sınıflandırılması

Arı hastalıkları iki ana gruba ayrılır: besleme ve bakım hatalarından kaynaklanan bulaşıcı olmayanlar ve mikroorganizmalar ile parazitlerin neden olduğu bulaşıcı olanlar (enfeksiyöz ve invaziv). Verimliliği sınırlayan ek bir faktör de, stokları yok eden ve doğrudan arılara saldıran yırtıcılar ve zararlılardır.

I. Yavru ve Yetişkin Arılarda Görülen Bulaşıcı Hastalıklar

1. Amerikan Yavru Çürüklüğü (Kötücül) ve Avrupa Yavru Çürüklüğü

Yavrunun en tehlikeli bakteriyel hastalıkları.

  • Teşhis: Amerikan yavru çürüklüğü, altında marangoz tutkalı kokan, 10-15 cm uzayabilen çürük bir kütle bulunan çökük, delikli kapaklarla karakterizedir. Avrupa yavru çürüklüğü açık yavruya saldırır; larvalar sararır, parlaklığını kaybeder ve gözlerde kıvrılır.
  • İlk Yardım: Ailenin izolasyonu, arıların temiz bir kovana ve temel peteğe nakledilmesi ve ekipmanın ateşle dezenfeksiyonu.

2. Nosema Hastalığı (Microsporidiosis)

İlkbahar uçuşundan sonra kitlesel zayıflama ile kendini gösteren sindirim sistemi hastalığı.

  • Belirtiler: İshal (kovanın ön duvarında lekeler), şişmiş karınlar, uçuş deliği önünde sürünen arılar.
  • Tedavi Prosedürü:
    1. İlaç Uygulaması: Fumagilin preparatı (veya benzerleri). 25 litre şurup (1:1) için 1 flakon (20 g).
    2. Dozajlama: Aile başına günde 250-500 ml tedavi edici şurup, 3 hafta boyunca.
    3. Dezenfeksiyon: Peteklerin asetik asit buharları ile dezenfeksiyonu (kat başına 200 ml, 16-18°C sıcaklıkta 3 gün maruz bırakma).

3. Torba Hastalığı (Sacbrood)

5-6 günlük yavruyu etkileyen viral enfeksiyon.

  • Belirtiler: Yavru kapak altında ölür, larvalar gri sıvı dolu “torbalara” dönüşür. Kuruduktan sonra, kolayca çıkarılabilen kayık şeklinde kabuklar oluşturur.
  • Yardım: Ailelerin kapalı yavru ile güçlendirilmesi, yuvaların ısıtılması ve ana arının değiştirilmesi.

II. Paraziter İstilalar

1. Varroa (Varroa destructor)

Yavru ve arıların hemolenfini emen parazitik akar.

  • Teşhis: Arılarda ve erkek arı yavrusunda görülebilen kahverengi noktalar; kanatları hasar görmüş arılar.
  • Mücadele Yöntemleri:
    • Okzalik Asit: %2’lik çözelti (1 litre suya 20 g asit). Çerçeveler üzerindeki arılar püskürtülür (15-20 aile için 1 litre).
    • Formik Asit: İlkbahar ve sonbaharda 14-25°C sıcaklıklarda uygulanır.

2. Akarapisosis (Arı Akarı)

Arıların trakealarına saldıran akar.

  • Belirtiler: “Dağılmış” kanatlar (K harfi), uçuş deliğinden yere düşen arılar.
  • Tedavi: Eterosülfonat buharları veya Tedion tipi tabletlerle dezenfeksiyon (kovanda 1 g yakılır, iki günde bir 10 kez tekrarlanır).

III. Zararlılar ve Yırtıcılar

  • Fareler: Sonbahar/kış aylarında kovanlara girer, petekleri yok eder ve arıları kümesinden uyandırır. Korunma: 7 mm aralıklı metal uçuş deliği sürgüleri.
  • Arı Kuşu: Günde 700-1000 arı yiyen kuş. Yardım: Sesli veya görsel korkutma (şahinler).
  • Eşek Arıları ve Arı Yiyen Yaban Arısı (Arı Kurdu): Çiçeklerdeki arılara saldırır veya balı yağmalar. Mücadele: Fermente sıvılı şişe tuzakları.
  • Bal Mumu Güvesi: Bal mumunu yok eden tırtıllar. Koruma: Çerçevelerin asetik asit veya kükürt buharlarında saklanması.

IV. Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Zehirlenmeler

  1. Kimyasal Zehirlenmeler: Tarla ilaçlamalarından sonra arıların kitlesel ölümü.
    • Tepki: Uçuş deliklerini kapatın (havalandırma ve su sağlayın!), seyreltik şurup (%30) verin ve taze nektarlı çerçeveleri çıkarın.
  2. Açlık (Karbonhidrat Distrofisi): Başları gözlerde olan ölü arılar.
    • Kurtarma: Arıları ılık şurupla püskürtün, yuvaya merkeze ısıtılmış ballı çerçeveler verin.
  3. Yavru Üşümesi: Ani soğuma ve çok zayıf bir ailede meydana gelir.
    • Yardım: Yuvanın daraltılması ve yoğun ısıtma.

V. Genel Dezenfeksiyon

Hastalıklarla etkili mücadele sanitasyon titizliği gerektirir:

  • Ahşap Ekipman: Kahverengi renk alana kadar üfleçle yakılır.
  • Küçük Malzemeler: En az 30 dakika %3’lük soda çözeltisinde kaynatılır.
  • Kovan Altı Toprak: 15 cm derinliğe kadar kazılır ve klorlu kireçle (5 kg/m²) serpilir.

Kovanda temizliğin korunması ve yılda en az %30 bal mumunun düzenli olarak değiştirilmesi, kovandaki patojen baskısını büyük ölçüde azaltır.

← Back to list