Jak przygotować gniazdo do zimowli w ulu wielokorpusowym?
Przygotowanie gniazda do zimowli w ulu wielokorpusowym (stojaku) opiera się na wykorzystaniu pionowej struktury ula, co pozwala na naśladowanie naturalnych warunków bytowania pszczół. Poniżej znajduje się szczegółowe omówienie kluczowych zasad i kroków niezbędnych do prawidłowego zestawienia gniazda.
Konfiguracja korpusów i siła rodziny
Zimowanie silnych rodzin w ulu wielokorpusowym odbywa się standardowo w dwóch korpusach. Taki układ zapewnia pszczołom odpowiednią przestrzeń i pozwala na naturalne przemieszczanie się kłębu zimowego ku górze w miarę wyjadania zapasów.
- Górny korpus:*Powinien być w całości wypełniony ramkami z zapasami miodu lub poszytego syropu. Według źródeł, ramki te powinny być w pełni wypełnione („pełnomiedne”), co gwarantuje pszczołom ciągły dostęp do pokarmu w najzimniejszym okresie.
- Dolny korpus: Służy jako miejsce zawiązania kłębu. Jesienią znajdują się tam pszczoły oraz resztki wygryzającego się czerwia. Pszczoły formują kłąb na pustych komórkach w dolnej części plastrów, tuż pod zapasami zgromadzonymi w górnej kondygnacji.
- Redukcja w przypadku słabszych rodzin: Jeśli rodzina nie jest wystarczająco silna, by obsiadać dwa korpusy, gniazdo ogranicza się do jednego korpusu lub stosuje się po 6–7 ramek w obu kondygnacjach, oddzielając wolną przestrzeń zatworami i ociepleniem.
Rozmieszczenie zapasów i pierzgi
Prawidłowe ułożenie pokarmu ma kluczowe znaczenie dla przetrwania zimy bez strat głodowych.
- Normy ilościowe: Na każdą pozostawioną w gnieździe ramkę powinno przypadać nie mniej niż 2 kg miodu (najlepiej 2,5 kg). Łączna ilość zapasów dla silnej rodziny powinna wynosić od 18 do 25 kg.
- Rozmieszczenie pierzgi: Ramki z pierzgą (rezerwa białkowa) są niezbędne od lutego, gdy rozpoczyna się wychów nowego czerwia. Według źródeł, ramkę z pierzgą należy umieścić w górnym korpusie jako trzecią lub czwartą od brzegu, gdzie znajdują się główne zapasy miodu.
- Modele układania zapasów: Najczęściej stosuje się układ dwustronny („na brodę”), gdzie najcięższe ramki znajdują się na skrajach, a lżejsze w środku, naprzeciwko wylotka, tworząc naturalne „łoże” dla kłębu. Możliwy jest też układ jednostronny (kątowy), gdzie zapasy maleją w stronę jednej ze ścian ula.
Karmienie i terminy prac
Przygotowania należy zakończyć, zanim temperatura spadnie poniżej poziomu aktywności pszczół.
- Termin zakończenia karmienia: Uzupełnianie zapasów syropem cukrowym (stężenie 1,5:1 lub 2:1) musi zakończyć się do 10–20 września. Późniejsze karmienie nadmiernie wypracowuje pszczoły zimowe i stymuluje matkę do niepożądanego, późnego czerwienia.
- Wielkość dawek: Syrop podaje się w dużych dawkach po 3–4 kg na raz, aby pszczoły szybko złożyły go w komórkach blisko miejsca zawiązania kłębu.
Wentylacja i ocieplenie
Zarządzanie wilgocią jest równie ważne jak ochrona przed zimnem.
- Wylotki: Ul wielokorpusowy posiada zazwyczaj kilka wylotków. Na zimę dolny wylotek powinien być otwarty (zredukowany do kilku centymetrów w zależności od siły rodziny), natomiast bardzo ważne jest pozostawienie otwartego górnego wylotka. Pozwala to na odprowadzenie wilgotnego powietrza i dwutlenku węgla.
- Wentylacja przez powałkę: Źródła sugerują pozostawienie szczelin (ok. 3 mm) między deskami powałkowymi lub odchylenie rogu płótna, aby umożliwić pasywną wentylację górą.
- Ocieplenie: Gniazdo ociepla się od góry poduszkami wypełnionymi mchem, sieczką lub słomą. Ważne jest, aby ocieplenie górne nie blokowało całkowicie odpływu pary wodnej, co zapobiega pleśnieniu plastrów.
Dodatkowe zabezpieczenia
Po ostatecznym ułożeniu ramek należy założyć na wylotki zabezpieczenia przeciw gryzoniom (metalowe wkładki z otworami 6–7 mm), które chronią rodzinę przed myszami w okresie ich zimowej aktywności. Ule zimujące na zewnątrz można dodatkowo owinąć ciemnym papierem lub ocieplić specjalnymi matami, pozostawiając jednak zawsze drożne otwory wylotowe.