Metody stymulacji budowy nowych plastrów

Metody stymulacji budowy nowych plastrów

Proces budowy plastrów jest ściśle uzależniony od biologicznego stanu rodziny pszczelej oraz czynników zewnętrznych. Kluczowym elementem gospodarki pasiecznej jest wykorzystanie naturalnego instynktu pszczół do wydzielania wosku w okresach obfitości.

1. Kluczowe warunki inicjacji budowy

• Dopływ świeżego nektaru: Jest to najważniejszy warunek. Przy braku pożytku pszczoły całkowicie zaprzestają budowy plastrów, nawet jeśli w ulu znajdują się duże zapasy miodu. Intensywność budowy wzrasta proporcjonalnie do siły pożytku.
• Obecność młodych pszczół: Najaktywniejsze w budowie są pszczoły w wieku 12–18 dni, u których gruczoły woskowe osiągają szczyt rozwoju. Najlepiej budują te pszczoły, które wcześniej zajmowały się karmieniem czerwia.
• Obecność matki i czerwia: Rodziny bezmateczne zaprzestają budowy. Wydzielanie wosku jest stymulowane obecnością czerwia otwartego, który wymaga opieki.

2. Technika rozszerzania gniazda węzą

• Ramki z węzą podaje się wraz z pojawieniem się pierwszego stabilnego pożytku wiosennego.
• Węzę umieszcza się początkowo między skrajnym plastrem z czerwiem a plastrem z zapasami miodu i pyłku. W miarę ocieplenia i wzrostu siły rodziny można podawać dwie ramki jednocześnie po obu stronach gniazda.
• Metoda „rozcięcia” gniazda: W silnych rodzinach ramki z węzą wstawia się bezpośrednio w środek gniazda, między plastry z czerwiem. Pszczelarze wykorzystują fakt, że pszczoły biologicznie nie tolerują przerw w gnieździe i dążą do jak najszybszego połączenia jego części poprzez odbudowę plastra.

3. Metody intensyfikacji produkcji wosku (Ramki budowlane)

• Wykorzystanie ramek budowlanych: Stosuje się ramki puste lub z wąskim paskiem węzy, umieszczane zazwyczaj między ostatnią ramką czerwia a ramką pokarmową. Pozwala to na pozyskanie czystego wosku i zaspokojenie instynktu budowy komórek trutowych bez niszczenia plastrów gniazdowych.
• Częstotliwość wycinania: Przy dobrym wziątku wosk z ramek budowlanych należy wycinać co 3 dni, aby zapobiec zaczerwieniu ich przez matkę lub zalaniu miodem.
• Odbudowa masowa: Z silnych rodzin można odebrać świeżo odbudowane plastry, zanim matka złoży w nich jaja, zastępując je nową węzą. Pozwala to uzyskać od jednej rodziny nawet 20 i więcej ramek w sezonie.

4. Optymalizacja warunków termicznych

• Gospodarka cieplna: Budowa plastrów wymaga wysokiej temperatury (ok. 35°C). Aby ułatwić pszczołom pracę, zaleca się stosowanie ociepleń górnych oraz specjalnych listewek zamykających uliczki międzyramkowe, co ogranicza straty ciepła i mobilizuje pszczoły do wejścia na węzę.
• Przygotowanie węzy: Starszą węzę, która zmatowiała, warto przed podaniem ogrzać na słońcu do momentu odzyskania przez nią żółtego koloru i aromatu, co czyni ją bardziej atrakcyjną dla pszczół.

5. Parametry techniczne i energetyczne

• Wydatki energetyczne: Produkcja wosku jest kosztowna – na wytworzenie 1 kg wosku rodzina zużywa średnio od 3,5 do 3,7 kg miodu (niektóre wyliczenia energetyczne wskazują na ekwiwalent ok. 3,035 kg miodu oraz znaczne ilości pyłku).
• Wydajność: Silna rodzina w optymalnych warunkach może wyprodukować 2–2,5 kg wosku w ciągu sezonu. W pojedynczej ramce gniazdowej znajduje się około 140–150 g czystego wosku.

Skuteczna stymulacja budowy plastrów opiera się na zapewnieniu ciągłego pożytku (lub dokarmiania stymulacyjnego), utrzymaniu wysokiej temperatury w gnieździe oraz regularnym podawaniu węzy w miejsca o największej aktywności młodych pszczół.