📄

Gorące lato w pasiece: Miodobranie i walka z upałami

Biologia głównego pożytku w warunkach letnich

Główny pożytek to okres maksymalnego nektarowania roślin, w którym silna rodzina pszczela koncentruje się na gromadzeniu zapasów, ograniczając instynkt rozmnażania. Optymalna temperatura dla pracy pszczół w polu mieści się w zakresie 12–35°C; przy przekroczeniu 40–45°C loty zostają wstrzymane. W tym czasie pszczoły preferują nektar o stężeniu cukru ok. 50%, choć zbierają go już przy zawartości 5%.

I. Monitoring i diagnostyka pożytku

Podstawowym narzędziem kontroli jest ul wagowy.

  • Przyrosty: W okresie burzliwego pożytku dzienny przyrost masy ula może wynosić od 1–2 kg do nawet 8–10 kg w przypadku bardzo dużych rodzin, np. połączonych na wiosnę lub przed planowanym pożytkiem.
  • Odparowywanie nektaru: Nocą masa ula kontrolnego spada o 1–2 kg (w skrajnie silnych rodzinach nawet o 3–4 kg), co jest wynikiem intensywnego odparowywania wody z nektaru przez pszczoły.
  • Wskaźniki miodobrania: Sygnałem do odbioru miodu jest osłabienie lotów, spadek dziennych przyrostów do 200–300 g oraz masowe pojawienie się „pszczół-rabowniczek” w miejscach przechowywania sprzętu.

II. Ochrona pasieki przed przegrzaniem (Hipertermią)

Wysoka temperatura wewnątrz ula (powyżej 38°C) hamuje nektarowanie i może prowadzić do „zaparzenia” pszczół, co przy temperaturze 55–56°C kończy się śmiercią całej rodziny.

  1. Techniki wentylacyjne:
  • Wylotki: Muszą być otwarte na całą szerokość. Stosuje się zarówno dolne, jak i górne otwory wylotowe, aby umożliwić swobodną cyrkulację powietrza (tzw. wentylacja pionowa).
  • Rozszczelnianie korpusów: Pomiędzy denicę a korpus (od strony wylotka) oraz między poszczególne korpusy miodni należy wstawić drewniane kliny o grubości 10–20 mm.
  • Powałka: Należy odgiąć róg foli na szerokość 3–5 mm lub 4–5 cm przy tylnej ścianie, aby zapewnić odpływ gorącego powietrza pod daszek ula.
  1. Cieniowanie i izolacja:
  • Lokalizacja: Ule najlepiej ustawiać w cieniu drzew lub krzewów. Oczywiście usytuowanie uli planujemy wczesna wiosną.
  • Bielenie dachów: Dachy uli powinny być pomalowane na biało lub srebrno, aby odbijać promienie słoneczne.
  • Woda: Pszczoły schładzają gniazdo poprzez odparowywanie wody roznoszonej na plastry. Stały dostęp do wody w poidle jest krytyczny; w upał woda nie powinna być wystawiona na bezpośrednie słońce.

III. Miodobranie

Odbiór miodu musi być zsynchronizowany z jego dojrzałością fizykochemiczną.

  1. Ocena dojrzałości:
  • Miód uznaje się za dojrzały, gdy plastry są poszyte (zapieczętowane) przez pszczoły w co najmniej 1/3 lub 1/2 ich powierzchni.
  • Dopuszczalna zawartość wody w miodzie to 18–20%; miód o wilgotności powyżej 22% jest podatny na fermentację.
  • Test wstrząsowy: Jeśli przy gwałtownym potrząśnięciu ramką nektar wypryskuje z komórek, miód jest niedojrzały i nie nadaje się do odwirowania.
  1. Ja prawidłowo wykonac miodobranie
  • Przygotowanie: Prace wykonujemy rano lub wieczorem, aby zminimalizować ryzyko rabunków.
  • ‘Uwalnianie’ ramek od pszczół:
    • Metoda mechaniczna: Pszczoły zmiatamy miękką szczotką lub gęsim piórem do ula lub skrzynki transportowej.
    • Przegródki (przegonki): Wstawiane na 24 godziny przed miodobraniem pod korpusy miodni skutecznie opróznia pszczoły z korpusu.
  1. Transport: Wyjęte ramki umieszczamy w szczelnych, przenośnych skrzynkach, chroniąc je przed dostępem pszczół.
  2. Uzupełnianie: W miejsce zabranych ramek natychmiast wstawiamy puste ramki z suszem, aby nie przerywać pracy zbieraczek.

IV. Zarządzanie przestrzenią a nastrój rojowy

Upał w połączeniu z brakiem miejsca na nektar to główna przyczyna letniej rojowości.

  • Zasada objętości: Liczba korpusów lub nadstawek z suszem powinna być co najmniej dwukrotnie większa niż wynika to z aktualnych potrzeb rodziny na gromadzenie nektaru.
  • Ruch korpusów: W ulach wielokorpusowych stosuje się rotację: górny, pełny korpus przestawia się na dno (pod gniazdo), a na górę daje się korpus pusty. Stymuluje to pszczoły do przenoszenia miodu i intensywnej pracy.

Prawidłowe zarządzanie wentylacją i terminowy odbiór miodu pozwalają nie tylko na uzyskanie produktu najwyższej jakości, ale przede wszystkim na utrzymanie wysokiej kondycji biologicznej rodziny pszczelej w najtrudniejszym termicznie okresie roku.

← Powrót do listy